Po przejściu frontu przez teren naszej parafii 14 stycznia 1945 r. pozostała na podmokłych łąkach pomiędzy Niebyłą, a Lścinem pamiątka – niemiecki czołg.
-Skąd wziął się w tym miejscu?
Otóż, w lesie motkowickim od listopada 1944 r. do stycznia 1945 r. stacjonował niemiecki 39 pułk pancerny należący do 17 Dywizji Pancernej. W pobliżu tego bezpiecznego miejsca stacjonowania na niedalekim zapleczu w Jasionnie i Lścinie znajdowały się jego warsztaty remontowe, gdzie naprawiano uszkodzone oraz niesprawne pojazdy bojowe. Kiedy przeszły tędy radzieckie grupy uderzeniowe 14 stycznia 1945 r., jeden z sowieckich czołgów ugrzązł na łące blisko rzeki Brzeźnicy (w rejonie rzek Nidy i Brzeźnicy radziecka 3 Armia Pancerna straciła 35 czołgów, które ugrzęzły w bagnach. Do ewakuacji i remontów tych pojazdów pozostawiono 105 i 106 kompanię ewakuacyjną).
W celu szybkiego wydobycia czołgu sowieckiego sprowadzono pozostawiony w pobliskim warsztacie remontowym niemiecki czołg Panzer Kampfwagen IV (z języka niemieckiego pancerny pojazd wojenny IV), który został wykorzystany przez żołnierzy radzieckich jako kotwa służąca do wyciągania czołgu T 34, unieruchomionego na podmokłej łące.
Panzerkampfwagen IV
PzKpfw IV (Panzerkampfwagen IV) – niemiecki czołg średni z okresu II wojny światowej. Aż do jesieni 1942 roku był najcięższym wozem pancernym służącym w armii III Rzeszy.
Początkowo był uzbrojony w krótkolufowe działo kalibru 75 mm, jednak pod wpływem doświadczeń wyniesionych ze starć z radzieckimi czołgami T-34 i KW-1 przezbrojono go w armaty długolufowe. Przez kilka miesięcy był najlepszym czołgiem państw Osi i jedynym, który mógł nawiązać równorzędną walkę z wozami alianckimi. Mimo pojawienia się cięższych maszyn PzKpfw V Panther i PzKpfw VI Tiger nigdy nie został przez nie wyparty z dywizji pancernych i do końca wojny był podstawowym czołgiem niemieckim.
Na przełomie roku 1934 i 1935 trzy firmy niemieckie (Rheinmetall, Krupp AG i MAN) przystąpiły, na zlecenie Departamentu Uzbrojenia Armii, do opracowania projektu czołgu średniego (kryptonim mittlerer Traktor) o masie do 18 ton, uzbrojonego w działo kalibru 75 mm. Ostatecznie na początku 1936 roku do produkcji seryjnej wybrano prototyp zaprezentowany przez firmę Krupp AG.
Układ jezdny wozu składał się z ośmiu par kół nośnych, połączonych parami w wózki jezdne, zawieszone na półresorach piórowych. Gąsienice spoczywały na czterech parach kół podtrzymujących. Jednostką napędową był 12-cylindrowy silnik w układzie V, typu Maybach HL 108 TR o mocy 230 KM, pozwalający na rozwinięcie prędkości 30 km/h. Miał pięciobiegową skrzynię biegów ZF SSG 74. Wóz był stosunkowo lekko opancerzony. Grubość pancerza kadłuba wynosiła 15 mm z tyłu i z boku, a 20 mm z przodu, natomiast wieży zmieniała się w zakresie od 10 mm z tyłu do 30 mm od frontu. Uzbrojenie stanowiła krótkolufowa armata 7,5 cm KwK 37 L/24 oraz dwa karabiny maszynowe MG 34 (jeden w kadłubie i jeden w wieży). Załoga czołgu składała się z pięciu osób: dowódca, celowniczy, ładowniczy, radiotelegrafista/strzelec i kierowca/mechanik. Masa całkowita pojazdu wynosiła 17 300 kg. Mimo, że wyprodukowano niewiele wozów pierwszej serii, to zachodziły między nimi pewne różnice: w grudniu 1937 roku zmniejszono zapas amunicji do działa ze 140 sztuk na 122, w lutym 1938 roku usunięto zewnętrzny karabin przeciwlotniczy, w sierpniu tegoż roku dodano wyrzutnik świec dymnych z tyłu kadłuba, a wiosną 1940 roku przedni reflektor typu Notek i tylne światło pozycyjne. W lutym 1941 roku wzmocniono przód kadłuba dodatkową 30-mm płytą pancerną, a w marcu dodano zasobnik na rzeczy załogi montowany na tylnej ścianie wieży. Do marca 1938 roku wyprodukowano 35 wozów pierwszej serii, w zakładach Krupp, oznaczonych PzKpfw IV Ausf. A. Ostatnie pięć sztuk Ausf .A zostało zbudowanych w oparciu o kadłuby wersji Ausf. B o pogrubionym do 30 mm pancerzu czołowym.
W kwietniu 1943 roku rozpoczęto produkcję wozów PzKpfw IV Ausf. H w Krupp-Grusonwerk, Vomag i Nibelungenwerke. Zmieniono przełożenia skrzyni biegów, zmniejszając prędkość, ale zapewniając większy moment obrotowy. Wymusił to ciągły przyrost masy czołgu, która wzrosła w tej wersji z 18 do 25 ton. W wozach produkowanych od czerwca 1943 roku zlikwidowano boczne wizjery w kadłubie, które były teraz zasłonięte przez osłony pancerne. Zastąpiono koła podtrzymujące, mające do tej pory gumowe bandaże, całkowicie stalowymi. We wrześniu powrócono do montażu odlewanego koła napinającego. Czoło całego kadłuba było już chronione pancerzem o grubości 80 mm (bez płyt dodatkowych).
W toku produkcji, zaczęto dolne i boczne powierzchnie kadłuba oraz boczne powierzchnie wieży pokrywać Zimmeritem. Była to specjalna substancja zapobiegająca przyleganiu przeciwpancernych min magnetycznych. Masa czołgu wzrosła do 26 000 kg, co spowodowało niewielki spadek prędkości maksymalnej, do 38 km/h. Ogółem, do czerwca 1944 roku, wyprodukowano 3774 wozy tej serii.
Na zdjęciu Panzer Kampfwagen IV w wersji J, prawdopodobnie taki wóz bojowy 14 stycznia 1945 r. pozostał na łąkach pomiędzy Niebyłą i Lścinem.
Rosjanie zabrali swój pojazd, natomiast czołg niemiecki pozostał, bo wbił się głęboko w torf i czekał aż do 1996 r., czyli do momentu wydobycia go ciężkim sprzętem przez specjalistów i przetransportowania do Muzeum Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej. Po wydobyciu i przetransportowaniu czołgu ze Lścina, a właściwie tego, co z niego pozostało, wystawiono go w Muzeum Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej.
Wydobycie czołgu zatopionego na łąkach, 1996 r
Wrak czołgu znajdujący się na wystawie plenerowej Muzeum Orła Białego w skarzysku-Kamiennej
Opis eksponatu
Kadłub niemieckiego czołgu średniego wydobyty w miejscowości Lścin k. Jędrzejowa (woj. świętokrzyskie).
Na pancerzu przednim zachowała się powłoka zimmerit (ceramiczna masa nakładana na pancerze czołgów niemieckich, której zadaniem było uniemożliwienie przymocowania do kadłubów pojazdów min magnetycznych). Panzer IV był podstawowym czołgiem Werhmachtu i Waffen SS, używany bojowo przez cały okres II wojny światowej.
Wersja J produkowana od 1944 posiadała szereg modyfikacji m.in. wieża posiadała wyłącznie ręczny mechanizm obrotu, dzięki czemu można było powiększyć zbiornik paliwa, zlikwidowano boczne kadłubowe szczeliny obserwacyjne, montowano nowe ekrany przeciwpancerne z siatki stalowej (Thomma Schürzen).W sumie wyprodukowano około ok. 9173 Panzer IV wszystkich wersji.
